Kedi Köpeklerde Ozon Terapi

Ozon (O3), Alman kimyacı Christian Friedrich Schönbein tarafından 1839 yılında keşfedilen, oksijenin (O2) doğada yüksek enerjili elektrik akımına ve ultraviyole (UV) ışınlarına maruz kalması sonucunda oluşan, 3 oksijen atomu taşıyan bir moleküldür. Oksijen molekülünün kararlı haline karşın ozon, kararsız bir moleküldür. Gökyüzünün mavi renkte görünmesi bu gaz sayesinde olmaktadır. Güneşten gelen zararlı UV ışınlarını absorbe etmektedir. Böylelikle yerkürenin biyolojik dengesinin devam etmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Oda sıcaklığında gaz halinde, renksiz ve kendine has keskin bir kokusu bulunmaktadır. İsmi Yunanca “koklamak” manasına gelen “ozein”den gelmektedir. Çok güçlü okside ve dezenfekte etme özelliği sayesinde, halen dünya çapında içme suyu sağlayan arıtma tesislerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Virostatik ve bakteriyostatik özelliği yanında tüm mikroorganizmalar ile bunların toksinlerini de okside edebilmektedir. Ozon ilk kez tıbbı amaçla 1. Dünya Savaşı sırasında Alman askerlerinin gangren gibi ciddi yaralanmalarınının sağaltımı amacıyla Dr. Albert Wolff tarafından kullanılmıştır. 1980’li yıllardan itibaren ise bu amaçla kullanımına yönelik bilimsel çalışmalar artmaya başlamıştır.

Ozon organizmada;

  • Ø Hücre metabolizmasını aktive etmek,
  • Ø Oksijenin hemoglobinden ayrılmasını sağlamak,
  • Ø Metabolik toksinlerden arınma için gerekli olan Asetil koenzim-A’nın oluşumunu arttırmak,
  • Ø Hücre savunmasını güçlendirerek genetik mutasyonları engellemek, 
  • Ø Eritrosit metabolizmasını uyararak hemoglobinin oksijen taşıma kapasitesini ve dolayısıyla dokulardaki oksijen miktarını arttırmak,

 Ø Düşük dozlarda bağışıklık sistemini stimüle, yüksek dozlarda ise inhibe etmek,

  • Ø Dokuların tamir mekanizmasını desteklemek,
  • Ø Fungisit etkisi ile candida oluşumunu inhibe etmek,
  • Ø Güçlü germisid aktivitesi sayesinde birçok patojen mikroorganizmanın hücre duvarını parçalamak,

 Ø Sirküler plazmid DNA’ yı açarak bakteriyel proliferasyonu azaltmak gibi birçok sistemde etkili bir rol oynamakta,

  • Ø Ozon, güçlü bir oksidasyon oluşturma yeteneğine sahip olmasından dolayı, bakterisid, virusid ve fungusid olarak etki gösterir.

Ozon oksijenle karıştırılarak kullanılmalı saf kullanımından kaçınılmalıdır. Karışımda oksijen %95’den az, ozon ise %5’ten fazla olmamalıdır. Bu karışım intravenöz, intramusküler, intraartiküler, intraplevral, intrarektal ve intradiskal uygulanabildiği gibi topikal de uygulanabilmektedir. Ozon/oksijen karışımı uygulaması ile diyabet, hipertansiyon ve koroner arter hastası olan ve bozulmuş periferik kan akımından dolayı iyileşmeyen yaralarda, ülseratif kolit ve anal fissür sağaltımı, deri enfeksiyonlarınının (bakteriyel, fungal ve antiparaziter) sağaltımı, herpes infeksiyonları, dolaşım bozukluğu ülserleri, yanık, apse, gingivit, vulvovaginit, egzema, psoriasis, zona, akne, ulkus, deri hastalıkları ve hematom sağaltımında kullanılmaktadır.

Kanama ve pıhtılaşma bozuklukları, hipertiroid, kronik ve tekrarlayıcı pankreatitler, gebe olan hastalarda kullanımı uygun değildir. Ayrıca damariçi uygulamaları emboliye sebep olabilmekte ve akciğerler dokusu üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle solunmaması gerekmektedir. Ozon ile temas edecek materyallerin cam, silikon ve teflon gibi ozona dayanıklı malzemelerden yapılmış olması gerekmektedir ve önemlidir.

Ozon sağaltımının uluslararası kabul görmüş başlıca uygulama şekilleri;
Ø Majör ve minör otohemoterapi: Bugün birçok hastalığın sağaltımında yaygın olarak kullanılan otohemoterapi hastadan cam bir şişeye alınan kanın (5-10 ml ile 150-200 ml) ozon/oksijen (15-80 µg/mL dozda 5-10 dk) karışımı ile muamele edildikten sonra tekrar hastaya 7-8 hafta boyunca haftada bir - iki kez verilmesi şeklinde uygulanmaktadır.

Ø Rektal insuflasyon: Uygulama ozon/oksijen karışımının anüs yolu ile rektum içerisine verilmesi esasına dayanmaktadır. Laboratuvar bulguları, major ya da minör otohemoterapiye uygun olmayan hastalarda tercih edilmektedir. Başarılı geri dönüşü olmaktadır.

  • Ø Vajinal insuflasyon: Ozon/oksijen karışımı ya da ozonize serum fizyolojiğin vajina içerisine verilmesiyle uygulanan kolay ve etkin bir yöntemdir.
    Ø Lokal uygulamalar: Ozon/oksijen karışımının kas, eklem, disk, tendon, deri içine veya vücut boşluklarına verilmesi ile uygulanan bir yöntemdir. Sinüzit, otit gibi vakalarda da lokal uygulamalar yapılmaktadır.
  • Ø Topikal uygulamalar: Ozon/oksijen karışımının veya ozonlu sıvıların (su, yağ gibi) deri lezyonlarının sağaltımında cilt üzerine doğrudan verilmesiyle uygulanan bir yöntemdir. Ozon molekülünün kararsız yapısı, zeytinyağı gibi bir doymamış yağ asidinin çift bağları arasında ozonid olarak stabilize edilebilmektedir. Sonuç olarak ozonlanmış zeytinyağı 4 °C’de 2 yıl stabil kalabilmekte ve topikal kullanım için ideal hale gelmektedir. Kronik yaraların uzun süre saf ozona maruz kalmaları, yara iyileşmesini geciktirmektedir. Oysaki ozonun, oksijen/ozon karışımı ya da ozonlanmış yağlar şeklinde uygulanması, bölgedeki bakteri sayısını azaltmak, oksijenizasyonu sağlamak ve yara iyileşmesini hızlandırmak suretiyle olumlu katkılar sağlar. Ozon tek başına deriye penetre olamazken ozonlanmış yağlar şeklinde uygulanması bu olumsuz etkileri önlenmekte ve çoklu doymamış yağ asitleriyle oksidatif reaksiyona girerek deriye daha iyi penetre olabilmektedir. Ozonlanmış zeytinyağının antimikrobiyel, antifungal, antiseptik etkileri bulunmaktadır. Yapılan çalışmalarda ozonlanmış yağların, çoğu enfeksiyon ve deri hastalıklarının sağaltımında kullanılabileceği bildirilmektedir.
  • Ø Torbalama: Özellikle ekstremitelerdeki enfeksiyon, ülser ve lokal deri lezyonlarında uygulanan diğer etkin bir yöntemdir. Deri ıslatıldıktan sonra özel bir torba ile lezyonun olduğu bölge çevrelenmekte ve sağaltım boyunca gaz giriş ve çıkışı aynı hızda devam etmektedir.

HANGİ HASTALIKLARDA OZON TEDAVİSİ YAPILABİLİR ?

Genel olarak Ozon tedavisi ile birçok patolojik durum daha iyi hale gelebilir veya tamamen düzelebilir. Bu durum bir seri tıbbi araştırma ve tıbbi yayın ile desteklenmiştir. Kural olarak hastalıkların tedavisinde ozon diğer tedavilere ek olarak uygulanır, tamamlayıcı tedavi grubuna girer.Beşeri hekimlikte tüm hastalar için, ozon tedavi ile ilgili en son yeniliklerin hızla öğrenilebilmesi için Avrupa’da pek çok terapist bir araya gelip “Medical Society for Ozone Application in Prevention and Therapy” birliğini oluşturmuşlar, bu grubun amacı doktorlar ve hastaların bu konu hakkındaki bilgilerini geliştirmek ve ilerletmektir. Bilgi alış verişi seneler içinde daha da hızlanmış ve gelişmiştir. Medikal ozon kurallara uygun olarak uygulandığı taktirde tamamen güvenli, pratik, etkili ve ucuzdur.Doğal olarak, diğer tıbbi tedavi yöntemlerinde de olduğu gibi % 100 garanti hiçbir zaman vaad edilemez, tedavi başarısı uygulanan duruma, hastalığın ve hastanın genel sağlık durumuna bağlıdır ancak ozon tedavi ile hastanın genel durumunda iyileşme ve ağrılarında azalma mutlaka olmaktadır. Başarı hastanın ve hastalığın durumuna bağlı olduğu gibi uygulanan yönteme, konsantrasyona ve sıklığına da bağlıdır.

Dolaşım bozuklukları

Arteriel dolaşım bozukluklarında diğer semptomların yanı sıra özellikle arka bacaklarda hissedilen soğukluk, yürüyüşler sonrasında ayaklarda beliren ağrılar ve hareket etmek istememe önemli semptomlardır. Ozon tedavinin dolaşım bozukluklarındaki başarısı yapılmış tıbbi çalışmalar ile kanıtlanmıştır. Ozon klasik tedaviye ek olarak veya tamamlayıcı olarak kombine kullanılabilmektedir.

Disk Fıtıkları

Disk fıtıklarında ozon, disk içerisine ya da paravertebral bölgeye uygulanabilir. Bölgeye uygulanan ozonun oluşturduğu oksidatif etki ile nükleus pulposus'da denatürasyon ve atrofi meydana gelir. Bu durum, hem omurilik üzerindeki baskının azalmasına hem de kan ve lenf dolaşımının rahatlamasına olanak sağlar. Aynı zamanda bölgede oluşan aseptik yangının gerilemesine ve hastanın ağrısının azalmasına da yardımcı olarak hem antienflamatuar hem de analjezik etki gösterir.

 

Böbrek Yetmezliklerinde

Medikal sağaltımın yetersiz kaldığı böbrek yetmezliği olgularında, ozon sağaltımının uygulanması, fonksiyon bozukluğunun durdurulmasında ve hastanın yaşam kalitesinin artırılmasında etkili olur. Ozonun antioksidan düzeylerini artırmak suretiyle, böbrekleri glomerular kollaps, tubüler dejenerasyon ve kortikal ve medullar hemorajilere karşı koruduğunu belirtilmiştir. Buna bağlı olarak ozon uygulamalarının kronik böbrek yetmezliği bulunan hastaların yaşam kalitesini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Geriatrik hayvanlarda önlem ve tedavi

Yaşlı hayvanlar ozon tedavisine oldukça iyi yanıt verirler. Oksijenin dokular tarafından daha iyi kullanımını sağlar, bağışıklık sistemini harekete geçirir ve vücudun kendi serbest radikallere karşı savaşan hücreleri harekete geçirir. Bunun yanında beyindeki dolaşım bozukluklarında (fiziksel performansta azalma, yürüme güçlüğü, dengesizlik problemlerini giderme gibi) olumlu etkileri mevcuttur. Bunlara ek olarak tamamlayıcı tedavinin yanı sıra ozon tedavi yaşam kalitesini arttırmak  (ağrıyı dindirmek, hareket özgürlüğü sağlamak) için kullanılmaktadır.

Göz hastalıklarında ozon tedavi

Ozon; keratokonjiktivitis, kornea ülserleri, glakom, retinal dejenerasyonlar ve retinitis pigmentosa gibi birçok göz hastalığının sağaltımında kullanılır. Keratokonjunktivitis ya da kornea ülseri bulunan kedilerde olguların tümüne sağaltım amacıyla ozon ve susam yağı karışımının lokal uygulanmasının başarılı sonuçlar verdiği bilinmektedir.

Tümör Sağaltımında Kullanımı

Kanser tedavisinde ozon terapi geleneksel ve alternatif tedavilerle birlikte destek tedavi olarak kullanılabilir. "Kanserin temel nedeni oksijensiz yaşamdır, yani 'anaerobiosis'tir. Normal hücreler oksijene gereksinim duyarlar, oysa kanser hücreleri oksijensiz yaşayabilirler. Yine aynı oksijen yetersizliği teorisine göre, kanser hücreleri, oksijeni zengin bir ortamda varlıklarını sürdüremediğinden, yeterli oksijen sağlanırsa, bu artmış glikoz fermantasyonun durduğu, tümör dokusunun beslenmesinin bozulduğu ve tümör hücrelerinin öldüğü tespit edilmiştir.  Majör otohemoterapi, immun sistemi güçlendirir, dokulara oksijenin fazlaca taşınmasını sağlar ve tümör hücresinin yaşayabileceği ortamı yok eder. Kan sirkülasyonunu artırarak ve dokuların iyi oksijenlenmesini sağlar. Enerji maddesi olan ATP yapımını arttırarak; kanserli hastanın performans ve genel durumundaki iyileşmeyi hızlandırır. Günümüzde kanser tedavisinde kullanılan radyoterapi ve kemoterapinin tedavi edici etkinliğini arttırır, yan etkilerini azaltır. Toksik etkisi olmayan ozon genellikle hücrelerin oksijen uyumunu geliştirir ve oksijenasyon dengesini sağlayarak; tümörün oluşturduğu doku tahribatının tamirini ve dolayısıyla iyileşmesini hızlandırır. Enerji maddesi olan ATP yapımını arttırarak; kanserli hastanın performans ve genel durumundaki iyileşmeyi hızlandırır.

Enfekte yaralar

Ozonun tek başına deri hücresi içine penetre olabilme özelliği bulunmaz. Ancak susam yağı ya da zeytinyağı gibi çoklu doymamış yağ asitleriyle oksidatif reaksiyona girerek deriye penetre olabilir. Deri üzerinde oluşturulan yaralara uygulanması halinde, yara iyileşmesini hızlandırdığı bilinmektedir. Buradan yola çıkılarak, kronik yara iyileşmesinde özellikle de atrofik ve işemik ülserler ile diyabete bağlı yaraların sağaltımında kullanılmaktadır.

Ozonun mantar ve bakterileri yok edici özelliği, 100 yıl boyunca içme suyunun arıtılmasında başarılı bir şekilde kullanıldı. Bu özellikleri, inatçı deri humusları ve mantarlarla savaşmakta tıbbi ozonu çok etkili bir tedavi ajanı yapar, özellikle bakteriyel enfeksiyonlu ayaklar, gövdedeki mantar enfeksiyonları, mukozaların fungal / mycotic enfeksiyonları.

Bağırsak Hastalıkları

Enflamasyonlu bağırsak hastalıklarında özellikle erken dönemde rektal Ozon gazı üflenmesi şeklinde yapılan lokal uygulamanın çok yararlı olduğu bildirilmiştir.

Virüslerden kaynaklanan hastalıklar

Ozon virionları denatüre ederek virüsün lipid zarındaki proteinleri, lipidleri, lipoproteinleri ve glikoproteinleri parçalar. Zarf bozulunca virüs kendisini kopyalayamaz. Ozon ve ozonlama sırasında kanda oluşan peroksitler virüsün konak hücreye girmesi için gereken zarf yapılarını bozarlar. Konak hücreye giremeyen virüs çoğalamaz. Sitokinler lökositlerden salınan ve bağışıklık sistemi hücrelerini düzenleyen proteinlerdir. Ozon vücudun lökosit üretimini artırdığı gibi sitokinlerin (interferon ve interlökin) salınımını uyarır, onlar da diğer savunma hücrelerini uyarırlar.
           Ozon beynin viral enfeksiyonlarında, üst solunum yollarının ve akciğerin virütik hastalıklarında da etkin tedavi faydası sağlar.

Karaciğer enflamasyonu

Karaciğerin enflamasyonu, tıbbi ozon için klasik tedaviler arasında sayılır. Kronik bir şekilde seyreden Hepatitlerde klasik tıbbi tedavi metodlarına ilave olarak, ozonlu kan transfüzyonu ya da rektal yolla ozon/oksijen gazının kontrollü bir şekilde verilmesi ile başarılı sonuçlar alınabilmektedir. Hepatit teşhisi konulan Sarılık ve Asites gözlenen hastalara haftada 1-2 kez uygulanan rektal ozon terapi sonrasında iştahın arttığı ve genel durumun düzeldiği, karaciğer fonksiyonları, safra asitlerinin normale döndüğü ve Asites’in kaybolduğu gözlemlenmiştir.

Enflamasyonlu ve dejeneratif eklem hastalıkları 

Enflamasyonlu eklem hastalarında ağır kemik deformasyonlarının olmadığı durumlarda, hasta medikal ozon uygulamalarına cevap vermektedir. Diz eklemi enflamasyonu ya da diz ve omuz eklemlerindeki aktif artritisler tedaviye cevap veren sınıfa dahildir. Standart tıbbi metodlara (fizik tedavi)  ilave olarak bu gibi durumlarda intraartiküler ozon enjeksiyonu başarıyla uygulanabilmektedir. Bağışıklık sistemini güçlendirme ve kıkırdak metabolizmasını aktive etme özelliklerine ek olarak burada ozonun tamamıyla antienflamatuar özelliğinden faydalanılmaktadır.

Artritik/Romatizmal Durumlar – Kronik Poliartritler

Artritik/romatizmal durumlar iskelet veya kas sistemiyle ilgili pek çok ağrılı, fonksiyon kısıtlılığı da yapabilen hastalığı kapsamaktadır. Genel olarak medikal ozon uygulaması fizik tedavi ile beraber kombine olarak tamamlayıcı amaçla kullanılmaktadır. Romatoid artrit (kronik poliartrit) de yapılan çalışmalarda akut olmayan durumlarda ozon majör otohemoterapi tamamlayıcı olarak başarılıdır. Ozonun burada kullanılan etkisi anti enflamatuar etkidir.

Şu ana kadar belirtmeye çalıştığımız gibi Ozon, organizmada oluşturduğu reaksiyonlar ve tetiklemelerle hem Beşeri hem de Veteriner Hekimlikte birçok hastalığın sağaltılmasında başarılı sonuçlar vermektedir. Ülkemizde Veteriner Hekimlik alanında Ozon Terapi Yöntemleri henüz yaygınlaşmamış olmasına rağmen, yeni çalışmalar ve literatür bilgileri aynı zamanda pratik, güvenli ve ucuz olmasından dolayı gelecekte tamamlayıcı tedavi yöntemleri içinde yaygın olarak yerini alacağını düşündürmektedir. Biz kliniğimizde aktif olarak Ozon Tedavisi programlıyor ve uyguluyoruz. İstanbul’da ozon uygulaması yapan birkaç klinisyen meslektaşımızla da konuyu geliştirebilmek için neler yapabileceğimizi tartışıyoruz. Gelecek günlerde meslek örgütlerimizle bu konuda meslektaşlarımıza daha çok bilgi ve materyali ulaştırmak umudu içindeyiz. 

     

Dr. Vet. Hek. Levent BAYRAKTAR

ATAKENT VETERİNER POLİKLİNİĞİ

Kaynaklar :

Calugna, J.L. et al, Ozone therapy on rats submitted to subtotal nephrectomy: Role of antioxidant system. Mediators of Inflammation • 2005:4 (2005) 221–227

Bocci, V.,  Scientific and medical aspects of ozone therapy. State of the art. Archives of Medical Research 37 (2006) 425–435.

 Nashiku Shimizu1) , Noriko Shimizu1) , Makoto Washizu2) Ozonetherapy for Dogs and Cats 1)Acacia animal hospital, 2)Nippon veterinary and life science university 2009

Lu W. et al, Treatment of large lumbar disc herniation with percutaneous ozone injection via the posterior-lateral route and inner margin of the facet joint World J Radiol. 2010 Mar 28; 2(3): 109–112 

Güzel ve ark., Medikal Ozon ve Veteriner Cerrahide Kullanımı İstanbul Üniv. Vet. Fak. Derg. 37 (2), 177-184, 2011 Derleme

Kutlubay Z. ve ark., Dermatolojide Ozon Tedavisi, Turkiye Klinikleri J Dermatol-Special Topics 2013;6(1):8-12

Roman M., Ozone Therapy in the Veterinary Practice. Featured in IVC journal fall 2013

Aaron J et al., Ozone Therapy: A Critical Physiological and Diverse Clinical Evaluation with Regard to Immune Modulation, Anti-Infectious Properties, Anti-Cancer Potential, and Impact on Anti-Oxidant Enzymes. Open Journal of Molecular and Integrative Physiology, 2015, 5, 37-48 

Buchoff G. and Shoemaker J., Ozone Medical Therapy in Animals, American Holistic Veterinary Medical Association

© Copyright 2016 Atakent Veteriner Polikliniği. My Atölye.